TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞU NEDİR?

Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), yaşanan travmatik bir olaya karşı geliştirilmiş olan psikolojik ve fizyolojik bir tepkidir. TSSB, kişinin aşırı travmatik stres kaynaklı bir olayla karşılaşma durumunda yoğun, uzun periyodlara yayılmış ve bazen sonradan gelişen gecikmiş bir tepki olarak görülebilir. Bu bozukluğun altında yatan nedenler, kolaylıkla bulunabilen bir kaygı bozukluğudur. Travmatik olaylarla karşılaşan pek çok birey duygusal denge sağlama ve başa çıkma konusunda zorluklar yaşayabilir. Yaşanan bu zorluklar travma sonrası stres bozukluğunu geliştiren risk faktörlerindendir. Günlük yaşamda sık sık rastlanabilecek, travma sonrası stres bozukluğuna neden olabilecek birtakım deneyimlere örnek olarak, doğal afetler, silahlı çatışma, cinsel, fiziksel ve psikolojik şiddet, tecavüz, ölümle sonuçlanan kazalar, işkence görme, ölümcül hastalık tanısı alma, sevilen kişinin vefatı gibi yaşantılar sıralanabilir.

TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNA NEDEN OLAN BAZI DURUMLAR

İnsanlar travmatik bir olay yaşarken, o an gördüklerini, duyduklarını, kokladıkları veya hissettiklerini zihinlerinde eşleştirir. Daha sonra karşılarına çıkan benzer görüntü, ses, koku veya his travmatik olayın tekrardan su yüzüne çıkmasına sebep olur. Anıların geri gelmesinin bir diğer nedeni ise yaşanılan olaya anlam yükleme ihtiyacıdır. İnsanlar sıklıkla evrenin temelde güvenli bir yer olduğu veya kötü şeylerin kendilerinin başına gelmeyeceği kanısındadırlar. Travmatik olaylar bu tür inançların sorgulanmasına yol açar. Bu durum olayın tekrar hatırlanmasına ve hislerin yeniden canlanmasını beraberinden getirir. İnsanlar çoğu zaman kendilerini, olayı hatırlamak ve unutmak için uğraş verme arasında gidip gelirken bulurlar.

TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNUN BELİRTİLERİ NELERDİR?

Travmatik olay yaşayan insanların bazıları, TSSB belirtileri göstermektedirler. Travmanın anılar ve kabuslar aracılığı ile tekrarlanması, travmayı hatırlatacak olan her şeyden kaçınma, git gide artan uyarılmışlık (uykusuzluk, kolay sinirlenme, uzun süre bir şeye odaklanamama) travma sonrası stres bozukluğunun üç temel belirtileridir.

Diğer bazı belirtiler de şunlardır;

  • Uyuma güçlüğü,
  • Olayı zihinsel olarak yeniden canlandırma,
  • Kabuslar,
  • Konsantrasyon bozukluğu,
  • Olayı hatırlatacak ortamlardan, kişilerden, yerlerden kaçınma,
  • Seslere karşı aşırı duyarlılık hali,
  • Daimî korku hissi,
  • Olayı şu an yaşıyormuş gibi davranmak, tepki vermek,
  • Olayı hatırlatan bir durumla karşılaşıldığında verilen aşırı tepki.
  • Pek çok insan bu belirtileri olaydan sonraki günlerde yaşar ve sıklıkla birkaç hafta içinden düzelir. Fakat bazı insanlar için bu belirtiler kendiliğinden düzelmez ve hatta aylar ve yıllar boyunca sürmeye devam eder. TSBB belirtilerinde, travma sonucunda kişide sadece psikolojik değil, fiziksel olarak da değişimler söz konusudur. Vücut tehlike anına karşı bir takım savunma mekanizmaları geliştirir. Kendini korumaya yönelik bu tepkiler sonunda kaygı, korku, titreme, kan basıncında artış, nefes alışverişin artması, terleme gibi geçici bedensel tepkiler ortaya çıkar.

    TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNA EŞLİK EDEN DURUMLAR

    TSSB’na sahip pek çok kişilerde, aynı zamanda farklı ruhsal bozukluklar da bulunabilir. En sık rastlanan bozukluklar majör depresyon ve aşırı madde kullanımıdır. Obsesif Kompulsif bozukluk, panik bozukluğu, agorafobi, aşırı alkol kullanımı, sosyal fobi gibi başka kaygı bozuklukları da sıklıkla görülmektedir.

    Genellikle TSSB’yle birlikte görülen birtakım yakınmalar ve gündelik hayatımızda ortaya çıkan çeşitli yaşamsal sorunlar şu şekilde sıralanabilir:

  • Suçluluk,
  • Utanç,
  • İğrenme,
  • Umutsuzluk,
  • Aşırı öfke,
  • İkili ilişkilerde iletişim bozukluğu,
  • Cinsel sorunlar,
  • İşte performans düşüklüğü,
  • Kendine zarar verme,
  • Baş ağrısı,
  • Solunum sorunları.
  • TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNUN TEDAVİSİ

    TSS bozukluğunda hem psikolojik hem de ilaç tedavilerinin etkili olduğu görülmektedir. Travmatik olayların nedenleri, sonuçları, travma süresinin farklılığı ve tedavi şekilleri kişiden kişiye çeşitlilik gösterdiği bilinmektedir. İnsanların bir kısmı ruhsal olarak etkilenirken, diğer bir kısmı ise iş ve sosyal yaşamlarını ciddi boyutta kısıtlıyor olabilir. Bu nedenle her kişiye farklı, uygun tedavi planı uygulanmalıdır. Biz çalışmalarımızda eklektik bir yaklaşım uygulayarak kısa sürede kalıcı sonuçlar alıyoruz. Bilişsel Davranışçı tedavide bir takım çeşitli tedavi yöntemleri vardır. Kaygı yönetimi eğitimi, maruz bırakma, bilişsel yeniden yapılandırma, yaşam sorunlarıyla başa çıkma bu yöntemlerden bazılarıdır.

    BDT sonucunda kişiler, travma gerilimine karşı baş edebilme, anılarla yüzleşebilme ve yeniden yapılandırabilme, otomatik yanlış düşüncelerden kurtulma ve yaşamınızdaki problemleri ele alma ve yönetmenizi sağlayabilme becerisi geliştirir. Bundan dolayı, BD terapinin diğer tedavi yöntemlerine göre daha etkili olduğu görülmektedir.

    İlaç ise, tek başına TSSB nu tedavi etmede etkili ve yeterli değildir. Genellikle birçok kişide BDT tedavisiyle birlikte kullanıldıklarında, ilaçlar etki gösterebilir. EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) Terapi, EFT ( Emotional Freedom Technique), Beden Terapisi, Hipnoterapi, Regresyon Terapisi ve Transformal Nefes Terapisi TSS bozukluğunun tedavisinde etkili diğer tekniklerden başlıcalarıdır.

    Sıklıkla yardım isteyememe, iyileşeceğine inanmama, olayı tekrar anımsamak istememe, kimsenin yardımcı olamayacağı gibi iyileşme sürecini kısıtlayan birtakım durumlar yaşanmaktadır. İlk adım olarak yapılması gereken kesinlikle bu durumun uzman bir kişi tarafından desteklenerek onarılabileceğine inanmadır. Başarılı bir terapi süreci için seansların önemle devam edilmesi gerekmektedir.

    Top
    Merhaba!
    Size nasıl yardımcı olabilirim?
    Powered by